غروب شده و نم‌نم باران پاییزی خیابان‌ها را لغزنده کرده است. دو دختر جوان از پشت پنجره اتوبوس به خودروی خارجی اشاره می‌کنند.
 وقتی اتوبوس رد می‌شود هر دو می‌خندند. زن میانسالی که روبرویشان نشسته، نگاهشان می‌کند. دختر می‌گوید: ما ماشین‌ها رو با راننده‌شون مقایسه می‌کنیم. می‌خوایم ببینیم بهش میاد همچین ماشینی سوار شه. همین زمان اتومبیل خارجی قرمز رنگی کنارشان قرار می‌گیرد. حال هر سه مسافر نگاه می‌کنند به راننده که میانسال است و با عجله می‌خواهد سبقت بگیرد. پس از مدتی ناگهان اتوبوس ترمز شدیدی می‌گیرد. خودروی خارجی دور خودش می‌چرخد… زن می‌گوید: این ماشین به این راننده نمی‌اومد…

یک دست تلفن همراه و یک دست فیلتر سیگار!

به گزارش قدس آنلاین در ادامه این گزارش نوشت: اگر منصفانه به فرهنگ رانندگی در کشورمان نگاه کنیم، نقاط ضعف و کاستی‌های بسیاری می‌بینیم. بسیاری از ما تجربیات شگفت‌آور و حتی ناخوشایندی در این زمینه داریم. «سوری» کارمند، در همین باره می‌گوید: چند هفته پیش که از میهمانی برمی‌گشتیم در تاریکی شب، نور کمرنگی را در خودرویی که به سرعت حرکت می‌کرد دیدم. با نزدیک شدن به خودرو، متوجه شدم دو سرنشین جوان آن در حال تماشای تصاویر موبایل یکدیگرند بدون اینکه توجه کنند این کار آنها برای دیگران چقدر خطرناک است.

«س- سعادتی» که بیش از ده سال است گواهینامه گرفته نیز می‌گوید: به دلیل نا‌بسامانی در رفتارهای ترافیکی، علاقه‌ای به رانندگی ندارم. زیرا متاسفانه کمتر روزی است که تصادفی را در خیابان‌ها نبینم. او با ناراحتی ادامه می‌دهد: در حال حاضر حتی اگر مسافر خودرویی هم باشم، باز هم دچار استرس می‌شوم و مدام تاکید می‌کنم، آهسته‌تر بروید! زیرا بار‌ها شاهد بوده‌ام برخی رانندگان فقط برای چند دقیقه زودنر رسیدن چه حوادثی را رقم زده‌اند. وی اضافه می‌کند: مدتی پیش، در یکی از بلوارهای پرتردد شهر، راننده‌ای را دیدم که با یک دست تلفن همراه و با دست دیگر سیگارش را گرفته بود. تعجب کردم که چطور رانندگی می‌کند و فرمان خودرویش را حرکت می‌دهد.

رانندگان خطرساز

طبق آمار سازمان بهداشت جهانی، به ازای هر یک کیلومتر کاهش سرعت، متوسط تعداد تصادفات حدود ۲ درصد کاهش می‌یابد و هنگام مکالمه با تلفن همراه، ۴ برابر احتمال دارد که راننده در برابر علامتهای خطر، توقف نکند.

این‌ها چند توصیه است که در کتاب «فرهنگ رانندگی» می‌توان دید. «یوسف بهمن‌آبادی» نویسنده این کتاب درگفتگو با خبرنگار ما می‌گوید: کتاب مزبور چکیده بیش از ۳۵ کتاب و چندین مقاله در زمینه رانندگی (بایدها و نباید‌ها و فرهنگ) است که در ۴ سال گذشته مورد مطالعه و پژوهش قرار گرفته است. همچنین بخشی از این کتاب، دربرگیرنده مشاهدات و واقعیاتی است که بیشتر ما در زندگی روزمره خود تجربه می‌کنیم. وی تاکید می‌کند: با وجود تمام چالشهایی که باعث بروز حوادث ترافیکی می‌شود، اما عامل انسانی همچنان موثر‌ترین عامل در تصادفها به شمار می‌آید. چنانکه در کتاب هم ذکر شده، مطابق پژوهشهای انجام شده ۲۵ تا ۳۰ درصد حوادث ترافیکی، ناشی از نبود توجه به هنگام رانندگی است.

هم مردم مقصرند، هم مسؤولان

گرچه چند سالی است سعی می‌شود با فرهنگسازی به اصلاح رفتارهای نادرست ترافیکی پرداخته شود، اما این مقوله همچنان گره کوری در فرهنگ شهروندی ما محسوب می‌شود.نکته‌ای که رهبر انقلاب نیز اخیراً به آن اشاره کرده‌اند. اما براستی چرا باید اینطور باشد؟

دکتر «حامد بخشی» پژوهشگر اجتماعی با تاکید بر این مساله به خبرنگار ما می‌گوید: در خصوص فرهنگ ترافیکی می‌توان به دو فرضیه در زمینه علل بروز ناهنجاری‌ها و تخلفات اشاره کرد. نخست نظریه تأخر فرهنگی که بر اساس آن، به هنگام ورود فناوری‌ها به جوامع، عناصر مادی آن سریعتر از عناصر غیرمادی، پذیرفته می‌شوند و گسترش پیدا می‌کنند. به این ترتیب، با رواج فرهنگ استفاده از خودرو، مردم به استفاده از آن رغبت نشان داده و این مساله را پذیرفته‌اند، اما فرهنگ استفاده از آن چندان گسترش نداشته است. از این رو، برای رفع این معضل باید با استفاده از ابزارهای فرهنگی، رفتار و آداب ترافیکی را در جامعه اصلاح کرد.

دکتر بخشی در ادامه می‌افزاید: بنا بر نظریه دیگر که یک جامعه‌شناس به نام مرتون درباره بروز ناهنجاری‌ها مطرح می‌کند، به دلیل آنکه وسایل مشروع برای رسیدن به هدف در دسترس افراد نیست، آنها اقدام به بروز رفتارهای نابهنجار می‌کنند. به این ترتیب، وقتی در جامعه ما قوانین و ابزار اجرای قوانین ترافیکی مناسب نیست، جرایم رانندگی نیز وجود دارد. برای نمونه، با وجود تغییراتی که بر روی سیستم ترمز و امکانات فنی خودرو‌ها صورت گرفته، هنوز هم براساس قوانین ۵۰ سال پیش، در بسیاری از جاده‌ها تابلوهای سرعت به سرعت مجاز ۳۰ تا ۴۰ کیلومتر اشاره می‌کنند که با توجه به شرایط امروز رعایت نمی‌شود. یا در مراکز عمده خرید شهری با وجود تراکم ترافیکی، پارکینگی وجود ندارد و تابلوی حمل با خودرو نیز دیده می‌شود! اینگونه، شهروندان از قوانین رانندگی تخطی و به این رویه عادت می‌کنند. بنابراین با گسترش ابزار مناسب می‌توان مانع بروز ناهنجاری‌ها شد. یک شهروند نیز دراین باره معتقد است که علاوه بر مردم، نهاد‌ها نیز در این زمینه بی‌تقصیر نیستند. چنانکه اگر نگاهی به خیابان‌ها بیندازیم، بسیاری از آن‌ها، دارای خط‌کشی مناسب و علایم رانندگی ضروری نیستند. برای نمونه، برخی چهارراه‌ها ثانیه‌شمار دارند برخی‌ ندارند. همچنین در خیابانهای اطراف بیمارستان‌ها، پارکینگ مناسبی نمی‌بینیم. در حالی که می‌توان از پارکینگهای مکانیزه در همین محل‌ها استفاده کرد.

خیابان به جای پیست اتومبیلرانی

خودروی چندان استخوان‌داری نیست. یک پراید معمولی است اما به شدت ویراژ می‌رود. راننده تاکسی که به سرعت و حرکات عجیب خودرو مشکوک شده خودش را به کنارش می‌رساند. مرد جوان سرش پایین است که ناگهان بار دیگر پراید از زمین کنده می‌شود. چند متر بیشتر به چهارراهی پرترافیک نمانده. راننده تاکسی شانه به شانه پراید می‌شود و بوق می‌زند. مرد جوان سرش را بلند می‌کند و با افتخار گوشی تلفن همراهش را نشان می‌دهد.

«بخشی» دکترای جامعه‌شناسی توسعه می‌گوید: گرچه برخی رفتارهای ترافیکی به دلیل فرهنگسازی به خصوص در یک دهه اخیر اصلاح شده، اما از آنجا که در روند جامعه‌پذیری نسل جوان، بی‌توجهی به قوانین رانندگی وجود داشته است این گروه با همین فرهنگ رشد کرده‌اند. این در حالی است که وجود فناوریهای نوین مانند تلفن همراه نیز در بروز خلافهای رانندگی مؤثر است. نکته دیگر اینکه، جوانان به دلیل نبود مکانهای مناسب مانند پیستهای اتومبیلرانی به باز تعریف فضا‌ها پرداخته و براساس نیاز خود از خیابان‌ها برای نشان دادن برتری و تخلیه انرژی و شور جوانی‌شان استفاده می‌کنند.

خشت‌های اول را محکم بگذاریم

براساس آمارموجود، ۷۰ درصد سوانح رانندگی مربوط به زیر ۲۵ ساله‌ها می‌شود. این درحالی است که این گروه جزو نیروهای مولد هستند و سلامت آنها در چرخه توسعه کشور تاثیرگذار است. از این‌رو، بی‌توجهی به امنیت این گروه می‌تواند هزینه‌های گزافی را به جامعه تحمیل کند. چنانکه به تازگی رئیس مرکز مدیریت حوادث و فوریتهای پزشکی، هزینه حوادث ترافیکی در کشورمان را معادل ۱۰ برابر بودجه ساخت و نگهداری راه‌ها دانسته و گفته است: هزینه وارد بر بخش سلامت جامعه ۷/۶۷ درصد کل هزینه تصادفات است که ۷/۴ درصد تولید ناخالص ملی است. به دلیل اهمیت این امر بسیاری از کشور‌ها، بر آموزش و هدایت گروههای سنی جوان‌تر تاکید دارند. جالب اینجاست که حتی شرکتهای خودروسازی نیز در این زمینه مشارکت جدی داشته‌اند. چنانکه شرکت هوندا در قالب «کاروان ایمنی ترافیک» به آموزش کودکان پیش‌دبستانی پرداخته است. این برنامه از سال ۱۹۹۹ در مناطق مختلف توکیو آغاز شد و در سال ۲۰۰۸ این کاروان به ۶۴۱ مدرسه پیش دبستانی در سراسر ژاپن رفته و با بهره‌گیری از بازی و نمایش، کودکان را با مسایل فرهنگ ترافیکی آشنا کرده است. اما خوب متأسفانه در کشور ما انجام چنین حرکتهایی از سوی خودروسازانی که محصولاتشان هزار و یک عیب و علت دارد که پاسخگوی هیچکدام هم نیستند، بیشتر به خیالپردازی شبیه است!